Faktura w euro lub dolarach — jak przeliczyć ją na złote?

Waluta faktury a waluta podatku

Przepisy nie zabraniają wystawienia faktury w walucie obcej — kwoty netto, brutto i ceny jednostkowe mogą być w euro, dolarach czy funtach. Jedna rzecz jest jednak sztywna: kwoty podatku VAT wykazuje się w złotych (art. 106e ust. 11 ustawy o VAT). Faktura na 1 000 EUR netto z VAT 23% musi więc obok „230 EUR" pokazać także VAT przeliczony na złote — a w KSeF (schema FA(3)) trafia on do dedykowanych pól P_14_xW razem z zastosowanym kursem.

Jaki kurs dla VAT

Zasada z art. 31a ust. 1 ustawy o VAT: kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego (dla większości sprzedaży — dzień dostawy lub wykonania usługi). Jeżeli fakturę wystawiono wcześniej niż powstał obowiązek podatkowy, stosuje się kurs z dnia poprzedzającego wystawienie (ust. 2).

Praktyczne konsekwencje:

• faktura z poniedziałku przelicza się kursem z piątku — NBP nie publikuje

tabel w weekendy i święta, więc „ostatni dzień roboczy" wyznacza tabela, a nie kalendarzowe „wczoraj";

• kurs raz przyjęty do faktury zostaje z nią na zawsze — późniejsze zmiany

notowań niczego w niej nie zmieniają.

Ustawa dopuszcza też alternatywnie ostatni kurs EBC oraz — na wniosek — zasady przeliczania z podatku dochodowego (art. 31a ust. 2a); to opcje wiążące na co najmniej 12 miesięcy, z których większość firm nie korzysta.

Jaki kurs dla podatku dochodowego

CIT i PIT mają własne, bliźniacze reguły:

• przychód — kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego

dzień uzyskania przychodu (art. 12 ust. 2 CIT, art. 11a ust. 1 PIT),

• koszt — kurs z dnia poprzedzającego dzień poniesienia kosztu, czyli

w praktyce dzień faktury (art. 15 ust. 1 CIT, art. 11a ust. 2 PIT).

Dla typowej faktury sprzedaży z tą samą datą wystawienia i sprzedaży kurs VAT i kurs przychodu wypadają tego samego dnia — ale to dwie odrębne normy i przy nietypowych datach (np. faktura przed dostawą) mogą się rozjechać.

Korekta faktury walutowej

Korekta nie bierze nowego kursu. Art. 31b ust. 1 ustawy o VAT każe przeliczyć zmianę podstawy opodatkowania kursem przyjętym do faktury pierwotnej. Rabat do faktury z marca rozlicza się więc marcowym kursem, choćby korektę wystawiono w grudniu. (Dla zbiorczych korekt z art. 106j ust. 3 istnieje opcja kursu bieżącego — to wyjątek, nie reguła.)

Zapłata i różnice kursowe

Między dniem ujęcia faktury a dniem zapłaty kurs zwykle się zmienia — i ta różnica jest podatkowo realna (art. 15a CIT / art. 24c PIT):

• przychód: należność 1 000 EUR ujęta po 4,30 (4 300 zł), zapłacona gdy

kurs wynosił 4,45 → dodatnia różnica kursowa 150 zł (przychód),

• koszt: zobowiązanie zapłacone po kursie wyższym niż z dnia ujęcia →

ujemna różnica kursowa (koszt).

Kursem zapłaty jest kurs faktycznie zastosowany, gdy naprawdę doszło do wymiany waluty (np. bank przewalutował wpłatę); gdy pieniądze zostały na rachunku walutowym — kurs średni NBP z dnia poprzedzającego zapłatę (art. 15a ust. 4). Kurs odbiegający o więcej niż 5% od kursu NBP organ może zakwestionować (ust. 5). Każda częściowa płatność rozlicza się własnym kursem — dwie wpłaty w różnych dniach to dwie różnice kursowe, nie jedna.

Koniec roku: wycena bilansowa

Jednostki prowadzące księgi rachunkowe wyceniają na dzień bilansowy otwarte należności i zobowiązania walutowe kursem średnim NBP obowiązującym na ten dzień (art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości — tu wyjątkowo kurs Z dnia, nie z dnia poprzedniego). Powstałe różnice są „niezrealizowane": księgowo trafiają do przychodów/kosztów finansowych, ale przy podatkowej metodzie rozliczania różnic kursowych nie są przychodem ani kosztem podatkowym — podatkowo liczy się dopiero zapłata.

Częste błędy

• przeliczanie „dzisiejszym" kursem zamiast kursu z właściwego dnia,
• faktura walutowa bez VAT w złotych,
• korekta przeliczona kursem z dnia korekty zamiast kursu pierwotnego,
• jedna różnica kursowa „na koniec" zamiast różnicy od każdej płatności,
• sumowanie należności w EUR i PLN do jednej kwoty.

W Numelio fakturę walutową wystawia się jak każdą inną: system sam pobiera właściwy kurs NBP (z podaniem tabeli i daty), pokazuje VAT w złotych na fakturze i w KSeF, pilnuje kursu pierwotnego przy korektach, a przy każdej płatności — także częściowej — wylicza i księguje różnicę kursową z pełnym uzasadnieniem prawnym.